Terapist ile Uyum Nasıl Anlaşılır?

Terapist seçiminde öncelikle nelere bakılmalı?

Terapistle uyumdan söz etmeden önce mesleki yeterliliklerin değerlendirilmesi gerekir. Terapistin eğitim geçmişi, uzmanlık alanı, çalıştığı konular ve kullandığı terapi yaklaşımı hakkında bilgi edinmek önemlidir.

Örneğin çocuklarla çalışmak isteyen bir danışan için çocuk ve ergenlerle çalışma konusunda eğitim ve deneyim önem taşırken, çift terapisi için çift ve aile çalışmaları konusunda eğitim almış bir uzman tercih edilmesi daha uygun olabilir.

Mesleki yeterlilik, terapistle uyumun kendisi değildir. Ancak sağlıklı bir terapi süreci için temel bir başlangıç noktasıdır.

Terapistle uyum ne anlama gelir?

Terapistle uyum, kendinizi her zaman rahat hissetmeniz veya terapistin söylediklerini her zaman beğenmeniz anlamına gelmez.

Terapi sırasında bazı konuların konuşulması zor olabilir. Bazen terapistin yaptığı bir yorum üzerinde düşünmek rahatsız edici olabilir. Burada önemli olan, zorlayıcı bir konunun konuşulabilmesi ve bu sırada kendinizi güvende ve saygı gören bir ilişkide hissedebilmenizdir.

Uyumun önemli göstergelerinden biri, düşüncelerinizi ve duygularınızı terapiste açıkça ifade edebilmenizdir. Katılmadığınız bir noktayı söyleyebilmeniz, bir yorumu düzeltmeniz veya terapistin yaklaşımıyla ilgili geri bildirim vermeniz de bu ilişkinin bir parçasıdır.

Seans sırasında uyumu nasıl değerlendirebilirsiniz?

Terapistle uyum zaman içinde daha belirgin hale gelebilir. Görüşmeler sırasında şu sorular üzerinde düşünebilirsiniz:

• Kendimi anlatırken rahatça konuşabiliyor muyum?
• Anlatmak istediğim konulara yeterince alan tanındığını hissediyor muyum?
• Terapist söylediklerimi anlamaya çalışıyor mu?
• Anlaşılmadığımı düşündüğümde bunu söyleyebiliyor muyum?
• Terapistin yaptığı yorumları veya önerileri birlikte değerlendirebiliyor muyuz?
• Görüşmelerde ele aldığımız konular benim ihtiyaçlarımla ilişkili mi?
• Terapi sürecinin nasıl ilerlediği konusunda genel bir çerçevem var mı?

Bu soruların tamamına ilk görüşmeden itibaren olumlu yanıt vermek zorunda değilsiniz. İlk görüşmelerde hem danışan hem de terapist birbirini ve çalışma biçimini tanımaya başlar.

İlk seansta uyum anlaşılır mı?

İlk görüşmede terapistle ilgili bazı izlenimler oluşabilir ancak terapötik ilişkinin tamamını tek bir görüşmeye göre değerlendirmek her zaman mümkün olmayabilir.

İlk seans öncesinde kaygı, çekinme veya ne anlatacağını bilememe oldukça anlaşılabilir bir durumdur. Özellikle daha önce terapi deneyimi olmayan kişiler için kendini bir yabancının yanında anlatmaya başlamak zaman alabilir.

Bu nedenle ilk görüşmede yaşanan heyecanı veya gerginliği doğrudan terapistle uyumsuzluk olarak değerlendirmemek gerekir.

Bununla birlikte, görüşme sırasında kendinizi sürekli yargılanmış, küçümsenmiş veya anlaşılmamış hissediyorsanız bu deneyimi önemsemek gerekir.

Terapistle uyumsuzluk nasıl anlaşılır?

Uyumsuzluk herkes için aynı şekilde ortaya çıkmaz. Bazı durumlarda iletişim biçimi, bazı durumlarda terapi yaklaşımı, bazı durumlarda ise beklentilerin karşılanmaması etkili olabilir.

Örneğin:

• Kendinizi sürekli yargılanmış hissediyorsanız,
• Söylediklerinizin önemsenmediğini düşünüyorsanız,
• Görüşmelerde ihtiyaç duyduğunuz konulara yeterince yer verilmediğini hissediyorsanız,
• Terapistin yaklaşımı size açıklanmadan veya sizinle konuşulmadan belirleniyorsa,
• Terapi sürecinde ne üzerinde çalıştığınızı anlamakta zorlanıyorsanız,

bu durumlar üzerinde durmak faydalı olabilir.

Burada önemli bir nokta da şudur: Bir terapistle yaşanan tek bir iletişim sorunu doğrudan uyumsuzluk anlamına gelmez. Bazen bir yorum yanlış anlaşılabilir veya terapistin yaklaşımı danışanın beklentisiyle örtüşmeyebilir. Böyle durumlarda bunu terapistle konuşmak, ilişkinin nasıl ilerlediğini görmek açısından önemlidir.

Terapiste geri bildirim vermek neden önemli?

Terapi ilişkisinde danışanın düşüncelerini ve beklentilerini ifade edebilmesi önemlidir.

Örneğin;

“Bu konuyu biraz daha yavaş konuşmak istiyorum.”

veya

“Bu yorumun beni tam olarak yansıtmadığını düşünüyorum.”

gibi bir geri bildirim, terapistin sizi daha iyi anlamasına yardımcı olabilir.

Ben de terapi sürecinde danışanın geri bildirimlerini önemserim. Bir noktada anlaşılmadığınızı düşündüğünüzde bunu söyleyebilmeniz, terapinin nasıl ilerlediğini birlikte değerlendirmemize yardımcı olur.

Terapi ilişkisinde anlaşmazlıkların hiç yaşanmaması gerekmiyor. Önemli olan, ortaya çıkan farklılıkların konuşulabilmesi ve gerektiğinde çalışma biçiminin yeniden değerlendirilmesidir.

Terapist değiştirmek gerekir mi?

Bazen yapılan değerlendirmeler sonucunda terapist değişikliği uygun olabilir.

Öncelikle yaşanan güçlüğün ne olduğunu anlamaya çalışmak gerekir. Sorun iletişimle ilgiliyse bunu terapistle konuşmak mümkün olabilir. Terapi yaklaşımının ihtiyaçlarınıza uygun olmadığını düşünüyorsanız bu da görüşmede ele alınabilir.

Buna rağmen kendinizi uzun süre anlaşılmamış, güvensiz veya terapi sürecinden uzak hissediyorsanız farklı bir uzmanla çalışmayı değerlendirebilirsiniz.

Terapist değiştirmek terapiye devam edemediğiniz veya terapiyi başaramadığınız anlamına gelmez. Farklı bir uzmanla farklı bir çalışma ilişkisi kurmak bazı danışanlar için daha uygun olabilir.

Terapiden ayrılmaya karar verdiğinizde bunu mümkünse terapistle konuşarak sonlandırmak, sürecin daha sağlıklı tamamlanmasına yardımcı olur. Bu konuda daha ayrıntılı bilgi için Terapinin Sonlandırılması yazıma göz atabilirsiniz.

Tavsiye edilen terapist herkes için uygun mudur?

Bir yakınının veya tanıdığınız birinin memnun kaldığı terapist sizin için de uygun olabilir; ancak bu her zaman böyle olmak zorunda değildir.

Terapide kişisel ihtiyaçlar, beklentiler, iletişim biçimi ve ele alınacak konu önemlidir. Bu nedenle tavsiye, terapist hakkında bilgi edinmek için bir başlangıç noktası olabilir. Sonrasında kendi ihtiyaçlarınızı ve görüşmelerde kurduğunuz ilişkiyi değerlendirmek gerekir.

Benzer şekilde, farklı bir terapi yaklaşımıyla çalışan bir terapistin sizin için daha uygun olması da mümkündür.

Terapi yaklaşımı uyumu etkiler mi?

Evet. Terapistin çalışma yaklaşımı, terapi sürecinin nasıl ilerlediğini etkileyebilir.

Örneğin bilişsel davranışçı terapi daha yapılandırılmış bir çalışma biçimi içerebilir. Sistemik yaklaşım özellikle çift ve aile ilişkileri üzerinde çalışırken ilişkiler arasındaki örüntülere odaklanabilir. Çocuklarla çalışırken oyun terapisi gibi çocuğun gelişimsel özelliklerine uygun yöntemler kullanılabilir.

Burada önemli olan tek bir terapi yaklaşımının herkes için en uygun yöntem olması değildir. Terapinin, danışanın ihtiyacına ve ele alınan konuya göre planlanmasıdır.

Uyum zaman içinde değişebilir mi?

Terapötik ilişki, terapi süreci boyunca aynı şekilde devam etmek zorunda değildir.

Başlangıçta birbirini tanımaya yönelik olan görüşmeler ilerledikçe daha açık ve derin bir çalışma haline gelebilir. Bunun yanında terapi sürecinin ilerleyen dönemlerinde danışanın ihtiyaçları değişebilir veya kullanılan çalışma biçiminin yeniden değerlendirilmesi gerekebilir.

Böyle durumlarda yaşanan değişiklikleri terapistle konuşmak önemlidir. “Son zamanlarda terapinin benim için nasıl ilerlediğinden emin değilim” demek bile sürecin yeniden değerlendirilmesi için yeterli bir başlangıç olabilir.

Terapist seçerken kendinize hangi soruları sorabilirsiniz?

Terapist seçimi sırasında şu sorular yardımcı olabilir:

• Terapistin eğitim ve uzmanlık alanı benim ihtiyacımla örtüşüyor mu?
• Çalışmak istediğim konu hakkında deneyimi var mı?
• Kullandığı terapi yaklaşımı hakkında bilgi edinebiliyor muyum?
• Görüşmeler sırasında kendimi ifade edebiliyor muyum?
• Anlaşılmadığımı düşündüğümde bunu konuşabileceğimi hissediyor muyum?
• Terapi sürecinin nasıl ilerlediğini anlayabiliyor muyum?
• Bu çalışma biçiminin benim için uygun olup olmadığını zaman içinde değerlendirebiliyor muyum?

Terapist seçimi tek bir kritere göre yapılabilecek bir karar değildir. Mesleki yeterlilik, çalışma alanı, terapi yaklaşımı ve terapistle kurulan iletişim birlikte değerlendirilmelidir. Daha fazla kriter için psikolog seçerken dikkat edilmesi gereken 8 kriter yazısını inceleyebilirsiniz.

Sonuç

Terapistle uyum, ilk görüşmede verilen tek bir karardan çok, terapi sürecinde zaman içinde gözlemlenen bir ilişkidir.

Kendinizi ifade edebilmeniz, anlaşılmadığınızda bunu söyleyebilmeniz, ele alınan konuların ihtiyaçlarınızla ilişkili olması ve terapi sürecini birlikte değerlendirebilmeniz önemli göstergelerdir.

Bir noktada uyumsuzluk hissettiğinizde bunu önce terapistle konuşmak faydalı olabilir. Yapılan görüşmeye rağmen çalışma biçiminin size uygun olmadığını düşünüyorsanız terapist değişikliğini değerlendirmek de mümkündür.

Terapiye başlama kararı ve terapist seçimi hakkında daha ayrıntılı bilgi için Terapiye Başlamaya Karar Vermek yazımı da okuyabilirsiniz.

Mesleki eğitimim, çalışma alanlarım ve terapi yaklaşımlarım hakkında Hakkında sayfasından bilgi edinebilirsiniz. Çorlu'daki kliniğimde yüz yüze ve online görüşmeler hakkında bilgi almak için İletişim sayfasını kullanabilirsiniz.